Ci teniamo alla tua privacy. Usiamo i cookie per migliorare la tua esperienza di navigazione e ricordare le tue preferenze. Maggiori info qui. Registrandoti o accedendo al sito accetti espressamente le norme sulla privacy riportate in questa pagina. 
Nois bi tenimus a sa privatesa tua. Impreamus sos cookie pro megiorare s’esperièntzia de navigatzione e sas preferèntzias tuas. Agatas prus informatziones inoghe. Marchende·ti o intrende in su situ atzetas sas normas in vigèntzia subra sa privatesa marcadas in custa pàgina. 

Crònaca curtza de su patrimòniu buscaritzu sardu - parte 3

S’istòria de su litu iscanesu podet èssere unu paradigma de s’atzione coloniale e violenta operada subra su patrimòniu forestale sardu.

In su 1818 su Visurei piemontesu Donnu Ignàtziu Thaon de Revel, suta cumandu règiu, disponet de nde segare 7500 chercos de su monte de Iscanu, apatuende∙si cun su duca de Santu Giuanne - su feudatàriu de sa bidda - pro unu cumpensu de duas liras sardas pro pranta, essende chi “la selva di Scano è la più propinqua alla spiaggia, la più facile per il trasporto e la più utile che sia nell’Isola, dando il legname più compatto per la costruzione dei bastimenti, secondo l’assaggio fattone nei cantieri di Francia e Genova”, comente susteniat su Prefetu Règiu Pinna de Culeri (Iscanu, storia di una comunità sarda, Giacomino Zirotttu).

Su primu impreu industriale de su linnàmene sardu s’est cuncordadu in sos buscos de Iscanu, intre su 1820-1821. Su Marchesi Vivaldi Pasqua, mere de cussos padentes, si fiat acordadu cun sos impresàrios Chiappa, Balbo e Peloso pro unu prètziu de 3,84 liras piemontesas a àrbore (2 liras sardas). Onni die dae custos montes si nde falaiant dughentos petzos de dimensiones vàrias. 400 carros nche tragiaiant sa linna. In cussu tempus lompent a Iscanu, pro sa segadura, 200 linnajolos orbascos, oberajos originàrios de una banda chi s’isterret galu oe intre Ligùria e Piemonte. In su 1822 tancat sa segadura: 8000 chercos nde sunt ghetados. 

Significativas sunt sas paràulas de Alberto della Marmora subra custu disacatu mannu: “La foresta di Scano, che io ho conosciuto vergine, è stata devastata nel 1821 da speculatori genovesi che da questo taglio non ne ricavarono un profitto equivalente al danno che vi hanno fatto”. Su resurtadu finale de custu lùcuru male istabilidu est istadu “la distruzione di una delle più belle foreste” (Itinerario dell’Isola di Sardegna).

In su 1834 in su Monte de Iscanu e in cussu de Macumere s’ant a ghetare 1000 prantas. S’impresàriu Giuanne Bianchi de Onèglia, sete annos a pustis, apatuende∙si cun s’istadu, nd’at a segare àteros 2500 chercos, parte de custos semper in su logu iscanesu.

Su corpu mortale a sas forestas sardas arribat cun s’unidade de Itàlia. In su 1863 su finantzieri Gaetano Semenza, cun s’agiudu de su Ministru de sas Finàntzias Cuintinu Sella, aiat cunsertadu una sotziedade ìtalu – inglesa, sa “Cumpannia pro sas Ferrovias Reales Sardas” pro esecutare unu collegamentu intre Tàtari e Casteddu, cun istatziones in Dètzimu, in Igrèsias, in Portu Turres, Otieri e Terranoa.

Custu assòtziu s’est frunidu de 200.000 ètaros de terrinos. In su 1865, pro aprefinare su progetu, lompet a Sardigna Benjamin Piercy (1827 – 1888), ingenieri gallesu, su chi intre su 1879 e su 1883 at a comporare 3700 ètaros in Campeda, fraighende in Badde de Sàlighes (Bolòtene) sa residèntzia de sa sienda agrìcula sua.

Nos narat Antoni Gramsci, faeddende de cussos annos:

“L’Isola di Sardegna fu letteralmente rasa al suolo come per un’invasione barbarica. Caddero le foreste, che ne regolavano il clima e la media delle precipitazioni atmosferiche. La Sardegna d’oggi, alternanza di lunghe stagioni aride e di rovesci alluvionanti, l’abbiamo ereditata allora” (L’Avanti -  1919).

Sas paràulas de s’intelletuale comunista sunt ampradas e amplificadas dae cussas de Eliseu Ispiga:

“Lo stato italiano promosse e autorizzò nel cinquantennio tra il 1863 e il 1910 la distruzione di splendide e primordiali foreste per l’estensione incredibile di ben 586.000 ettari, circa un quarto dell’intera superficie della Sardegna, città comprese, con il massacro concomitante degli animali selvatici: cinghiali, cervi, daini, mufloni” (La sardità come utopia, note di un cospiratore)

Unu degòlliu sena paragones sa ruina de sa foresta sarda, pintada bene dae sos versos de Antiogu Casula “Montanaru”:

Sos buscos tuos ti los ant distrutos

cun picones, cun serras e istrales,

ant ingrassadu sos continentales

e tue ses restada sentza frutos.

 

A incuru de Antoni Flore

chercu



Condividi l'articolo: Condividi

Seguici su WhatsApp e Telegram

Unisciti ai nostri canali WhatsApp e Telegram per ricevere gli aggiornamenti di Àndala noa (Info)

Newsletter

Iscriviti alla newsletter per rimanere aggiornato sulle ultime iniziative. Terms and Condition
Joomla Extensions powered by Joobi

In sardu deo? Semper, cada die, a fitianu!

“IN SARDU DEO? SEMPER, CADA DIE, A FITIANU!‟

Dae s'archiviu de s'ULS Meilogu

  • Sa pigulosa

  • Tiesi. Permanèntzia istiale in Bosa Marina

    Custu messàgiu est indiritzadu a totus sos pitzinnos e pitzinnas, pitzocos e pitzocas intre sos 6 e sos 16 annos chi ant gana de colare sas dies sena oriolos in sa colònia de Bosa Marina dae su 17...

  • Sardigna giòvana, bianca e cun mortos chi sunt bios

    Sa Nuova de oe nos contat s’istòria de un’òmine de 55 annos chi, a su chi narat s’Inps, no est prus de custa terra. «Cosa de non crèere s’istòria de Alberto La Spina chi pro s’Inps resurtat mortu...

  • COMUNE DE CHERÈMULE: AVISU - Campagna de screening "Sardos e seguros"

        COMUNE DE CHERÈMULE   In sa bidda de Cherèmule, su 24 de Abrile 2021, dae sas 8:30 a sas 13:00 e dae sas 14:00 a sas 18:00, podes fàghere a indonu su test antigènicu pro rilevare su Virus. Podes...

  • Noas de su Comune de Bessude

    Distributzione abba comunale pro impreu agrìculu S’amministratzione comunale dat a ischire chi sunt abertas sas manifestatziones de interessu pro àere abba a impreu agrìculu. Totu sos pastores o...

Sardegna, terra unica: attrazioni da visitare

  • Fontana di Rosello (Sassari)

    La fontana di Rosello rappresenta uno dei simboli della città di Sassari. Sorge all'esterno dell'antica cinta muraria e vi si arriva attraverso la settecentesca rampa di scale che fiancheggia la...

  • Parco archeologico di Pranu Muttedu (Goni)

    Pranu Muttedu è una delle più importanti e suggestive aree archeologiche funerarie della Sardegna. Il complesso presenta infatti la più alta concentrazione di menhir e megaliti sardi (circa...

  • Orgosolo, paese dei murales

    La Sardegna è la patria del muralismo italiano e Orgosolo ne rappresenta la "capitale". Molti muri delle abitazioni del paese barbaricino ospitano, infatti, ben 150 dipinti che attirano ogni anno...

  • MAN Museo d’Arte Provincia di Nuoro

    Situato nel centro storico di Nuoro, il MAN è un museo, unico nel suo genere in Sardegna, votato allo studio, alla conservazione e alla promozione dell’arte moderna e contemporanea. L'istituzione,...

  • Museo Nivola (Orani)

    Nato nel 1995 nell'antico lavatorio del paese, il museo è dedicato alla figura di Costantino Nivola, uno degli artisti sardi più importanti del Novecento. La collezione permanente raccoglie oltre...

Dal nostro archivio

I più letti quest'anno

Con la cultura si possono fare grandi cose

Seguici sui nostri canali

Cerca nel sito